ಅಪರಾಧದ ಮುಖವಾಡ, ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಜಿದ್ದಿನ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ನಾವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಜೈಲು ಎಂದರೆ ಬರೀ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳುಗಳು ಮತ್ತು ದಿನವಿಡೀ ಗನ್ ಹಿಡಿದು ಕಾಯುವ ಕಾವಲುಗಾರರು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ವಾ? ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ತಂದು ಹಾಕುವ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಡ ಅಂತ ನಾವೆಲ್ಲ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಆ ಬೃಹತ್ ಗೇಟುಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಾವ್ಯಾರೂ ಊಹಿಸದ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳಮನಸ್ಸು ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯೂ ನಿಗೂಢವಾದ ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಜೈಲಿನ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಆತನ ಯೋಚನೆಗಳು, ಆತನ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಬದುಕಲೇಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಆತನ ಒಳಗಿನ ಜಿದ್ದಿನ ಸೈಕಾಲಜಿ ಹೇಗೆಲ್ಲ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಜೈಲು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಆತನ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಒಳಗೊಳಗೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಬಂಧನದ ಮೊದಲ ಆಘಾತ
ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಇಡೀ ಲೈಫ್ನಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೈಲುವಾಸ ಕೂಡ ಒಂದು. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಮಗೊಂದು ಹೆಸರಿರುತ್ತೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಇರುತ್ತೆ, ಇಷ್ಟಬಂದ ಕಡೆ ಅಡ್ಡಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುತ್ತೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ನಮ್ಮದೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಜೈಲಿನ ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಮುಖವಾಡಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೊಂದು ನಂಬರ್ ಸಿಗುತ್ತೆ, ಇರಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೂಲೆ ಸಿಗುತ್ತೆ ಅಷ್ಟೇ.
ಈ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಮೊದಲಿಗೆ ಕೈದಿ “ನಾನು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾದವನಲ್ಲ, ನನ್ನ ಬದುಕು ಹೀಗಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ” ಅಂತ ಒಳಗೊಳಗೇ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆಕ್ರೋಶ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಾ ಆ ಕೋಪವೆಲ್ಲ ಮೌನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಭೀಕರ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯಾಗಿ ಕಾಡಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸಹಾಯಕತೆ
ಜೈಲಿನ ನಿಯಮಗಳ ಎಲ್ಲ ಕೈದಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಆದರೂ, ಅವರು ಯಾವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಮಾನಸಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಡೀ ಸಮಾಜವೇ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡುವ ಒಬ್ಬ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೂ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬರುವ ಕೈದಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಿ ಕೈದಿಗಳು ತಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ವೈಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜೈಲಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ದಿನವಿಡೀ ಕಹಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸಹಾಯಕೆಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಹಠಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.
ದರ್ಶನ್ ಪ್ರಕರಣದ ಉದಾಹರಣೆ
ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದರ್ಶನ್ ಜೈಲು ಪಾಲಾದ ಘಟನೆ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಹಣ, ಸುತ್ತಲೂ ಜೈಕಾರ ಹಾಕುವ ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜನ ತರಹ ಬದುಕಿದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೊಲೆ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಜೈಲಿನ ಕಂಬಿಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದಾಗ ಆತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲಾಗುವ ಆಘಾತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗೆ ಜೈಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಊಟ, ಹಳೇ ಕೈದಿಗಳ ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ತನಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಹಠಾತ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ದೊಡ್ಡ ಶಾಕ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇಡೀ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಆತನ ಒಳಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾರನೋಯಾವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸದಾ ಹೀರೋ ಆಗಿ ಮೆರೆದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈಗ ವಿಲನ್ ಆಗಿ ನಿಂತಿರುವೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯ ಆತನನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೇ ತಿನ್ನಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಇಮೇಜ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಯ ಆತಂಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳ ಸುತ್ತ ಇರುತ್ತವೆ. “ನನ್ನ ಕೇಸ್ ನಡೆಸಲು ವಕೀಲರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರು ಯಾರು? ನನ್ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳ ಊಟಕ್ಕೆ ಯಾರು ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬ ಯೋಚನೆಗಳೇ ಆತನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ.
ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತ ವಾಸ
ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯನ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಇಂಟರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 1971 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಫಿಲಿಪ್ ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ನಡೆಸಿದ ‘ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಿಸನ್ ಎಕ್ಸ್ಪರಿಮೆಂಟ್’ ಇವತ್ತಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನ. ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕೈದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವರನ್ನು ಜೈಲಿನ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಕೃತಕ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಕೇವಲ ಆರೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಪರೀತ ಕ್ರೂರಿಗಳಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಕೈದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ನಮ್ಮನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ರಿಸರ್ಚ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ‘ಏಕಾಂತ ವಾಸ’ (Solitary Confinement) ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿನ ಸಂರಚನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ದಿನದ 23 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಭಾಗ ಕುಗ್ಗಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಸುವುದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸುವಂತಹ ಭ್ರಮೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ತೀವ್ರ ನಿಗಾದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾವರಣ ಕೈದಿಗಳೊಳಗಿನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಠಾಸ್ವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಜೈಲುಗಳ ಜನದಟ್ಟಣೆ
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಜೈಲುಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭಾರತದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜೈಲುಗಳಿಗೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಜೈಲುಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಎಂದರೆ ‘ವಿಪರೀತ ಜನದಟ್ಟಣೆ’. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬ್ಯಾರಕ್ನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕೈದಿಗೆ ಏಕಾಂತದ ಒಂಟಿತನ ಕಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಸದಾ ಇರುವ ನೂರಾರು ಜನರ ಗದ್ದಲವೇ ದೊಡ್ಡ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಗಲು ಒಂದು ಚದರಡಿ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಶೌಚಾಲಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಕೈದಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಳಗೊಳಗೇ ದೊಡ್ಡ ಶೀತಲ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹಳೇ ಕೈದಿಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಬರುವ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪರಾಧಿ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣಾ ಧೀನ ಕೈದಿ ಈ ಭೀಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಂಡು ಬೆದರಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಜೈಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲೆಗಳು ಆತನನ್ನು ಬದುಕುಳಿಯಲು ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೂರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೆ ಜೈಲಿಗೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಜಿದ್ದಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬರುವಾಗ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಅಪಾಯ ನಮ್ಮ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬದುಕುಳಿಯುವ ಜನ್ಮಜಾತ ಜಿ
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನರಕದ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಜಿದ್ದಿನ ಶಕ್ತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು. ಎಂತಹ ಕತ್ತಲೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜೈಲಿನ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗಾರರ ಕ್ರೌರ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ ಕೈದಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯನ್ನು ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ರಕ್ತಸಂಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಡುವ ಒಡನಾಟಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೈದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಜೈಲಿನ ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ಜೈಲಿನ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಣ್ಣ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಊಟವನ್ನು ಹಂಚಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಸತ್ತಿಲ್ಲದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ, ಭಜನೆ, ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು ಕೈದಿಗಳ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಬಹುದು ಆದರೆ ಆತನ ಆಶಾವಾದಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೈದಿಗಳ ಈ ಬದುಕುಳಿಯುವ ತಂತ್ರಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಜಿದ್ದು
ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಈ ಭೀಕರ ಮಾನಸಿಕ ಜರ್ಜರಿತತೆಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ನಾವು ಅಪರಾಧದ ಮುಖವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ಜೈಲುಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸಮಾಜದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಜೈಲುಗಳು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವ ‘ಶಿಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ’ಗಳಾಗುವ ಬದಲು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತರುವ ‘ಸುಧಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರ’ಗಳಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲೂ ಕೈದಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ನೀಡಲು ವೃತ್ತಿಪರ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲೇಬೇಕು.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಬದಲು, ಅವರ ಯೋಚನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೈದಿಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಕ್ರೋಧ, ಸೇಡು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಕೈದಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಆತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪರಾಧವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿ, ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಲ್ಲ
ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಒಂದೇ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಪರಾಧಿಯ ಒಳಗೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿರುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತ ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷಣದ ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಆತನನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಎಳೆದಿರುತ್ತವೆ. ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತು ವಾಪಸ್ಸು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, “ಅಪರಾಧವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿ, ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಲ್ಲ”. ಜೈಲಿನ ಸರಳುಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವಿಯೇ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯನೇ ಇರಲಿ, ಶಿಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಆತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಾಗ ನಾವು ಆತನನ್ನು ಸದಾ ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಬಾರದು. ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಾವು ಆತನಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆತನ ಒಳಗಿನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸತ್ತು, ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮರೆತು ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಜೊತೆ ಬೆರೆತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವುದೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ.
References:
-
Zimbardo, P. (2007) – “The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil”: ಜೈಲಿನ ಕೃತಕ ಪರಿಸರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಸೈಕಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥ.
-
Haney, C. (2003) – “The Psychological Impact of Incarceration: Implications for Post-Prison Adjustment”: ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (APA) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜೈಲುವಾಸ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತ ವಾಸವು ಕೈದಿಗಳ ಮೆದುಳಿನ ಯೋಚನಾ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ.
-
Goffman, E. (1961) – “Asylums: Essays on the Social Situation of Mental Patients and Other Inmates”: ಜೈಲುಗಳಂತಹ ಒಟ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Total Institutions) ಮನುಷ್ಯನ ಹಳೆಯ ಇಮೇಜ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕುರಿತಾದ ಸೋಷಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್.
Disclaimer: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೇಖನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಓದುಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಥನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ. The images used in this article are for representational and illustrative purposes only.
