Narcissist (ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್) ಅಂದ್ರೆ ಯಾರು?

ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅಹಂಕಾರದ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನನ್ನ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ ವಿಕಾಸ್. ಅವನನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ ಸಾಕು, ಎಂಥವರಿಗೂ ಅಸೂಯೆ ಪಡುವಷ್ಟು ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಆಗಿ ಇರ್ತಿದ್ದ. ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕಚೇರಿಯ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಅವನು ತನ್ನ ಫೋನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ತಂದು ಅದೆಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹೇಳ್ತಿದ್ದ ಅಂದ್ರೆ,

“ನೋಡು, ನಾನು ಹಾಕಿದ ಆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರು ಲೈಕ್ಸ್ ಬಂದಿವೆ! ಈ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇದು. ಇನ್ಮುಂದೆ ನಾನು ಇದೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರ ತೊಡೋದು.”

ನಾನು ಕಾಫಿ ಗುಟುಕು ಹಾಕುತ್ತಾ, “ಸರಿ ವಿಕಾಸ್, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು? ಆ ತಂಡದವರು ವೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡು,” ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿದೆ.

ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿಡುಕಿನಿಂದ ಫೋನ್ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು, “ಅದು ನನ್ನ ಪಾಲಿನ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಆ ತಂಡದವರು ನನ್ನಷ್ಟು ಸೃಜನಶೀಲರಲ್ಲ, ನನ್ನ ಐಡಿಯಾಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಯಾವತ್ತೋ ಮಕಾಡೆ ಮಲಗುತ್ತಿತ್ತು,” ಎಂದ. ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಭದ್ರತೆಯೂ ಇತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೊಗಳುತ್ತೇನೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ನಾನು ಲೈಕ್ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ವಿಕಾಸ್‌ನನ್ನು ನಾನು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಲ್ಲೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಯಾವಾಗ ಇಷ್ಟೊಂದು ‘ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್’ ಆಗಿ ಬದಲಾದ ಎಂದು ನನಗೆ ಅರಿವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಅವನ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಬೇಕು, ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನೇ ಮೆಚ್ಚಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲವಿತ್ತು. ಇದೇ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮರತಿಯ ಮೌನ ಸಂಕಟ. ಅನೇಕರು ತಾವು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯದೇ, ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೇ ಸಾಧನೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸುತ್ತಲಿನವರ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಇಂದು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಎಂದರೆ ಯಾರು?

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳೋದಾದ್ರೆ, ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಅಂದ್ರೆ ಕೇವಲ ಕನ್ನಡಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವನಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತರರ ಅನುಕಂಪ ಅಥವಾ ಗಮನ (Attention) ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ನೋಟ ಎಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಅತಿಯಾದ ಕಲ್ಪನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇವರ ಈ ಅತಿಯಾದ ಅಹಂಕಾರದ ಹಿಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ! ತಮಗೆ ತಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇತರರ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಹಳೆ ಕಾಲದ ‘ನೋಟ’ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ‘ಲೈಕ್ಸ್’

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಇರಲಿಲ್ಲವೇ? ಖಂಡಿತ ಇತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಜನರು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಾಡಿ ಜನರಿಂದ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯನಾಗುವುದೋ ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದೋ ಇವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಬಯಕೆ ಮಾನವನ ಸಹಜ ಗುಣ. ಆದರೆ ಅಂದು ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಬಂದ ನಂತರ ಇದು ವಿಪರೀತವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇಂದು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಸಾಕು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಅವನ ಕಣ್ಣಮುಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್’ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ತಾನು ಏನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಯಾರ ಜೊತೆ ಇದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತಾನು ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುಚ್ಚು ಓಟ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರವಲ್ಲ, ಇದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಂಬಲವಾಗಿದೆ.

ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಯಾಮ

ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕತ್ತಲಕೋಣೆಯಿದ್ದಂತೆ. ಇವರು ‘ಎಂಪತಿ’ (Empathy) ಅಥವಾ ಪರಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವು ಅಥವಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಮತೆ ಇವರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಜಗತ್ತು ಇವರ ಸುತ್ತಲೇ ತಿರುಗಬೇಕು. ಇವರು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಂದರೆ, ಅದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಇತರರ ಮುಂದೆ ಇವರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ.

ಇವರ ಈ ಗುಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಗಮನ, ಅತಿಯಾದ ಮುದ್ದು ಅಥವಾ ಬಾಲ್ಯದ ಕೀಳರಿಮೆ ಇವರನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೊಗಳಿಕೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಿಳೆಯರೇ ಹೆಚ್ಚು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೇರವಾದ ಉತ್ತರ ‘ಇಲ್ಲ’. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

• ಪುರುಷರು: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಅಹಂಕಾರವು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

• ಮಹಿಳೆಯರು: ಇವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ‘ತ್ಯಾಗಮಯಿ’ ಎಂಬ ಇಮೇಜ್ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ‘ಕವರ್ಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ’ ಎನ್ನಬಹುದು.

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ: ಸಮಾಜವು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೃದುವಾದ ಅಥವಾ ಭಾವುಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಹೇಗೆ?

ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಅದು ಯಾವಾಗ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪೋಷಕರು ಗಮನಿಸಬೇಕು:

1. ಅತಿಯಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ: ಮಗು ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ತಾನೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಹಠ ಮಾಡುವುದು.

2. ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಕೊರತೆ: ಬೇರೆಯವರು ಅಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನೋವಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರೆ ಅನ್ನದೆ ಇರುವುದು.

3. ಅತಿಯಾದ ಗಮನದ ಹಂಬಲ: ಮಗು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ತನ್ನತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದು ಮತ್ತು ಯಾರಾದರೂ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರೆ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು.

4. ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಧೋರಣೆ: ಇತರ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.

ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಪೋಷಕರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಗುವಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಮುಖ್ಯ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಪೋಷಕರ ಅತಿಯಾದ ಮುದ್ದು ಮಗುವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

‘ನಾನೇ ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ನಮ್ಮ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ‘ನಾನೇ ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ ಎನ್ನುವ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಅಹಂಕಾರದ ಪರಮಾವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಅಲಿಖಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಹಂಕಾರ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಗರದಂತೆ, ಅದು ಆಳವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧವಾದದ್ದು. ತಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಠದ ಹಿಂದೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭಯವೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ತಾನು ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಭೀತಿಯೇ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಜನಮನದಲ್ಲಿರಲು ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಂದು ‘ಪ್ರಚಾರ’ ಎನ್ನುವುದು ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಬದುಕು ‘ನಾನೇ ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ: ಆಟವಲ್ಲ, ಅಧಿಕಾರದ ಹಸಿವು!

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಗುಣವು ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗಮನಕ್ಕಿಂತ, ರಾಜಕಾರಣಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗಮನವು ಅತಿರಂಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ:

• ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕನ ಅಹಂ: ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ, ಅನೇಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದೇ ವೇದವಾಕ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿರೋಧ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಇವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ: ಇಂದು ರಾಜಕೀಯ ಎಂದರೆ ನೀತಿಗಳಿಗಿಂತ ‘ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಿಂಬೀಕರಣ’ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮದೇ ಹೆಸರು, ಭಾವಚಿತ್ರ ಇರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಪ್ರಚಾರದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ vs ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಮರೆಮಾಚುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಮಾತ್ರ. ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇವರು ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ದಾನವೂ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

• ಎಂಪತಿಯ ಕೊರತೆ: ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೋವು ಇವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸಮಾಜವೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಅಷ್ಟೇ.

ಈ ‘ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜೆ’ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ತಾವೇ ಒಂದು ಅತಿರಂಜಿತ ಕಲ್ಪನೆ (Grandiosity) ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ತಪ್ಪು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕಾರಣ. ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮರತಿಯುಳ್ಳ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನೇ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಹಂಕಾರದ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನಪದೀಯ ಕನ್ನಡಿ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ

ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ‘ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಯಜಮಾನನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಲು. ಆದರೆ ಇಂದು, ಅದೇ ‘ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ನ ಅಹಂಕಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವತಾರ ತಾಳಿದೆ. ಅಹಂಕಾರದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಭಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾ, ಪ್ರಚಾರದ ಹುಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾವು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದರೆ, ನಾಯಕರು ‘ದೊಣ್ಣೆನಾಯಕ’ರಾಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸೇವಕರಾಗುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು. ಅಹಂಕಾರದ ಈ ವರ್ತುಲವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಕೇವಲ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಮತದಾರನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.

ವಿಪರೀತವಾದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ!

ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇವರು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಹಿವಾಟಿನಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಲಾಭ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇವರು ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇವರು ಟೀಮ್ ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಅಹಂಕಾರದ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಗೌಣ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಅತಿಯಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಇಂದು ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಲೈಕ್ಸ್, ವ್ಯೂಸ್ ಇಳಿದಾಗ ಬರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಖಿನ್ನತೆ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಯೋಚನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?

ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಇದ್ದಂತೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕು, ಆದರೆ ಅದು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ನಾನು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ನಾನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇರೆಯವರು ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವೇ? ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪಕವಾಗಬಾರದು.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ದಾರಿ ‘ನಮ್ರತೆ’. ನಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೂಳಿನ ಕಣ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಅಹಂಕಾರ ತನ್ನಿಂತಾನೆ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕೃತಕ ಹೊಳಪಿನ ಆಚೆಗಿನ ಸಹಜ ಬದುಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದೇ ಇಂದಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ನೈಜ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ—ಇವು ಮಾತ್ರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂನ ವಿಷವಲಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಬಲ್ಲವು.

ಈ ಲೇಖನವು ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಕಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ!

References:

1. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಸುಧೀರ್ ಕಕ್ಕರ್ – ‘The Inner World’. (ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ).

2. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ: ಎಂ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ – ‘Social Change in Modern India’. (ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ).

3. ಲೇಖಕರ ಅವಲೋಕನ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖಕರ ಚಿಂತನೆ. (ನೈಜ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದ್ದಾರೆ).

4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು (Social Media Trends Analysis): ಇತ್ತೀಚಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಲೋಕನ. (ಲೈಕ್ಸ್, ವ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್, ನಾರ್ಸಿಸಿಸಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಟಿಪ್ಪಣಿ).

Image Disclaimer: 

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ (Representational Purpose Only) ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಘಟನೆ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲೇಖನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವು ಆಯಾ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಲೇಖಕರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.