ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಕಾಮೆಂಟ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮನುಷ್ಯ ಯಾಕೆ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ?
ಇವತ್ತು ಸಂಜೆ ಮಳೆ ಧೋ ಎಂದು ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಮನೆಯ ಎದುರಿನ ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳು ಗಾಳಿಯ ರಭಸಕ್ಕೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಿಟಕಿಯ ಗಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದಾಗಿ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಆಕಾಶ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನ, ತಮ್ಮವರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖಗಳು, ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಗಿಬಿಟ್ಟ ಕುಟುಂಬಗಳು… ಆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಾರವಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮರುಕಪಟ್ಟೆವು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎದುರು ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂತು.
ಎಷ್ಟೇ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ, ಭೂಮಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಂಪಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ನೂರಾರು ಕನಸುಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ನೆನಪುಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆಸ್ತಿ – ಎಲ್ಲವೂ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಹೂತುಹೋಗಬಹುದು.
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚಹಾ ಬಂತು.
ಮಳೆಯ ಸದ್ದಿನ ನಡುವೆ ಚಹಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡೆ. ಫೇಸ್ಬುಕ್ ತೆರೆದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಭೂಕಂಪದ ವಿಡಿಯೋ ಎದುರಿಗೆ ಬಂತು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸುದ್ದಿಗಿಂತ ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಓದುವುದು. ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ನನಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುದ್ದಿಗಿಂತ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸುದ್ದಿ ಒಂದು ಘಟನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೌನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಒಂದು ಘಟನೆಯ ಕೆಳಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ದೇವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ರಾಜಕೀಯ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬೈಗುಳ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕೋಪ, ಹತಾಶೆ, ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೆ.
Image Source: The Art Institute of Chicago – Katsushika Hokusai, Under the Wave off Kanagawa (The Great Wave), c. 1830–1833.
ಒಂದೇ ಘಟನೆ.
ಆದರೆ ಸಾವಿರ ಮನಸ್ಸುಗಳು.
ಸಾವಿರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು.
ಸಾವಿರ ಭಾವನೆಗಳು.
ಆ ದಿನವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್ ನನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.
“ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಭೂಕಂಪ ಆಗಬೇಕು. ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಬೇಕು.”
ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಓದಿದಾಗ ನಂಬಲಿಲ್ಲ.
ಮತ್ತೆ ಓದಿದೆ.
ಅಕ್ಷರಗಳು ಬದಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಓದಿದಾಗ ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಒಬ್ಬರು ಬರೆದಿದ್ದರು:
“ಅದಕ್ಕಿಂತ ನೀವೇ ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಹೋಗಿ.”
ಅದಕ್ಕೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉತ್ತರ:
“ಟಿಕೆಟ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡಿ, ಈಗಲೇ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.”
ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದರು:
“ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಣ ಇಲ್ಲ. ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಹೋಗ್ತಾನಂತೆ!”
ಇದು ಕೇವಲ ಮೂರು ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾತ್ರ.
ಆದರೆ ನನಗೆ ಅದು ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಮೊದಲ ಕಾಮೆಂಟ್ – ನಿರಾಶೆ.
ಎರಡನೆಯದು – ವ್ಯಂಗ್ಯ.
ಮೂರನೆಯದು – ಬಡತನದ ಚುಚ್ಚುಮಾತು.
ಈ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಓದಿದ ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಕೋಪ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಗಾಗ ನೋಡುತ್ತೇವೆ.
“ಒಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧ ಆಗಲಿ.”
“ಸುನಾಮಿ ಬರಲಿ.”
“ಬರಗಾಲ ಬಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಯಲಿ.”
“ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿ.”
“ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಳಯ ಬೇಕು.”
ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಈಗ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಏನೋ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವವಾಯಿತು.
ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿದ್ದವು. ತಮ್ಮವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಜನರ ನೋವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಅಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಕುಳಿತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ದುರಂತ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿತು.
ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ, ತನ್ನ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಯಾಕೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ?
ಅವನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜನರ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷವಿದೆಯೇ?
ಅಥವಾ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಆ ಕಾಮೆಂಟ್ನಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆದು ಸಮಾಜದೊಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು.
ಕಾಮೆಂಟ್ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿರುತ್ತಾನೆ
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, “ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸು!” ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಮೆಂಟ್ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವನ ಸೋಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವನ ನಿರಾಶೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವನ ಕನಸುಗಳು ಒಡೆದಿರಬಹುದು. ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಕೋಪವಿರಬಹುದು. ಸಮಾಜ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋವಿರಬಹುದು.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನುಷ್ಯ ನೇರವಾಗಿ ಅಳಲಾರ.
ಆಗ ಅವನು ಬೈಯುತ್ತಾನೆ.
ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಅದು ನಾಶದ ಬಯಕೆಯಲ್ಲ; ತನ್ನೊಳಗಿನ ನೋವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
ನನಗೆ “ಟಿಕೆಟ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡಿ” ಎಂಬ ಉತ್ತರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅದು ಹಾಸ್ಯ.
ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಯಾಕೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೇ ಅವನಿಗೆ ಖರ್ಚಿನ ವಿಷಯವಾಗಿರಬಹುದು.
ಬಹುಶಃ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ದೂರದ ಕನಸಾಗಿರಬಹುದು.
ಬಹುಶಃ ದಿನದ ಸಂಬಳ ತಪ್ಪಿದರೆ ಮನೆಯ ಖರ್ಚು ಸಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು.
ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇದೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು.
ಯುದ್ಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು.
ಭೂಕಂಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು.
ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಬಹುದು.
ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡಬಹುದು.
ಆದರೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅವನ ಬಳಿ ಅಷ್ಟೇನು ಆಯ್ಕೆಗಳಿರದಿರಬಹುದು.
ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ನನ್ನನ್ನು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ನಾಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯುದ್ಧ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಾಗಾದರೆ ಇಂತಹ ಯೋಚನೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?
ಬಹುಶಃ ಅದರ ಉತ್ತರ ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ನಿರಾಶೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ದುಃಖವಲ್ಲ.
ಪದೇ ಪದೇ ವಿಫಲವಾದ ಅನುಭವ.
ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಫಲ ಸಿಗದ ಸ್ಥಿತಿ.
ಯಾರೂ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ.
ಭವಿಷ್ಯ ಕತ್ತಲಾಗಿಯೇ ಕಾಣುವುದು.
ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
“ನಾನು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದಾದರೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉತ್ತರ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೊಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
“ಏನೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.”
“ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಸಿದುಬಿಟ್ಟರೆ?”
ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕಲ್ಪನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Catastrophic Thinking ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬಿಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ.
ಅದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲ.
ಅದು ನಿರಾಶೆಯ ಭಾಷೆ.
ಆದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎದುರು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಖ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಕತ್ತಲೆ ಯಾವುದೇ ಮುಜುಗರವಿಲ್ಲದೆ ಪದಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.
Image Source: Europeana Collections – Unsplash
ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾವು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಎಂದೂ ಹೇಳದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕಾಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಇದನ್ನು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು Online Disinhibition Effect ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂದರೆ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿರುವಾಗ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ.
ಅವನ ಆ ಕ್ಷಣದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮೌನ ನಿರಾಶೆ
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ನಾವು ಇಂದು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ವಿಚಿತ್ರ ವೈರುಧ್ಯಗಳ ದೇಶ. ಒಂದು ಕಡೆ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡುವ ಸಾಧನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ಒಂದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತವ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ ಯುವಕ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯುವಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. Periodic Labour Force Survey (PLFS) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಓದುತ್ತಾನೆ.
ಇನ್ನೂ ಮೂರು ವರ್ಷ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಹುದ್ದೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೋತವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ ಸೋಲು ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲ.
ಅದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ನಾವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಕಾಮೆಂಟ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಬಡತನಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೋಲಿಕೆ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ನೆರೆಮನೆಯವರ ಬದುಕೇ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಸಿರಸಿಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕನೂ ಅಮೆರಿಕದ ಶ್ರೀಮಂತನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ರಾಯಚೂರಿನ ರೈತನ ಮಗನೂ ದುಬೈನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೂ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ.
ಆದರೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅದು ನೋವು.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Relative Deprivation ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಏನಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಇತರರ ಬಳಿ ಏನಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಭಾವನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನವಾಗಿ, ನಂತರ ನಿರಾಶೆಯಾಗಿ, ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಕೋಪವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಜನಪದದಲ್ಲೂ ಪ್ರಳಯದ ಕಥೆಗಳಿದ್ದವು… ಆದರೆ…
ನಮ್ಮ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಪ್ರಳಯದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
“ಕಲಿಯುಗ ಮುಗಿದರೆ ಹೊಸ ಯುಗ ಬರುತ್ತದೆ.”
“ಭೂಮಿ ಪಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.”
“ಬರಗಾಲ ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ.”
ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವಾಹಗಳಿವೆ. ಭೂಕಂಪಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಪ್ರಳಯದ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಥೆಗಳ ಉದ್ದೇಶ ನಾಶವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವುದಲ್ಲ.
ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೀಜ ಮೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸ ಆರಂಭವಿತ್ತು. ಹೊಸ ಆಶೆಯಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಆಶೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆರಂಭದ ಕನಸಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಂತ್ಯದ ಬಯಕೆ ಇದೆ. ಇದೇ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸಮಾಜದ ಕನ್ನಡಿಯೇ?
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತು.
ಟೀ ಅಂಗಡಿ ಇತ್ತು.
ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತು.
ಜನರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಯಾರಾದರೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಎದುರಿನವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಾತಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತು.
ಇಂದು ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ಮುಖಗಳಿವೆ.
ಹೆಸರು ನಿಜವೋ ಸುಳ್ಳೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಕೋಪ, ಹತಾಶೆ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆ ಯಾವುದೇ ಮುಜುಗರವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀರ್ಪು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಮಾಜದ ಆರೋಗ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವರದಿಯಾಗಿ ಓದಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ?
ಬಹುಶಃ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಾಮೆಂಟ್ ವಿಭಾಗಗಳು ಈಗ ಸಮಾಜದ ಸಮೂಹ ಮನಸ್ಸಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ನಾನು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ…
ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಭೂಕಂಪದ ವಿಡಿಯೊ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚನೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಭೂಕಂಪವಲ್ಲ.
ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕುಸಿದಿದ್ದವು.
ಇಲ್ಲಿ ಆಶೆಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮವರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಳೆಯ ಸದ್ದು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಚಹಾ ಕಪ್ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ ನಾನು ಕಿಟಕಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ನಿಂತೆ.
ಹೊರಗೆ ಮಳೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ದೂರದ ಮನೆಯೊಂದರ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಯೋಚನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಯಿತು.
ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಭೂಕಂಪ ಆದರೆ?
ಈ ಮನೆ? ಈ ಕಿಟಕಿ? ಈ ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳು? ಈ ಊರು? ಈ ಜನ? ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಸಿದುಬಿಟ್ಟರೆ? ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಜನರಂತೆ ನಾವೂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಮ್ಮವರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ?
ಆ ಯೋಚನೆ ಬಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾನು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದೆ.
ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಗ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನದೇ ಪುಟ್ಟ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಭೂಕಂಪ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನ ಜಗತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿದೆ.
ಆಟ.
ನಗು.
ಶಾಲೆ.
ಮನೆ.
ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ.
ನಾನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡೆ.
ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಮುಖ ನೋಡಿದ. ನಾನು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.
ಭೂಕಂಪ, ಯುದ್ಧ, ಸುನಾಮಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಬಹುಶಃ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ.
ಯಾವಾಗ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ, ಆಗ ನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂದೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೈತ ಮಳೆ ಬರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರವಾಹ ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೈನಿಕ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಯುದ್ಧ ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈದ್ಯ ತನ್ನ ರೋಗಿ ಬದುಕಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕು ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ನಾಶ ಅಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಲಿ” ಎಂಬ ಕಾಮೆಂಟ್ ಕಂಡಾಗ ನನಗೆ ಕೋಪ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ?
ಯಾಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವ ದಿನ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ದಿನವಾಗಿರಬಹುದು.
ಹೊರಗೆ ಮಳೆ ಇನ್ನೂ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ನನ್ನ ಮಗ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಹೊರಗೆ ಮಳೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು ಒಂದೇ.
ಭೂಕಂಪಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆಶೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಮಾಜವನ್ನೇ ಬಿರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ನಿಜವಾದ ಭೂಕಂಪ ಅದೇ ಇರಬಹುದು.
ಲೇಖಕರು: ಕಿರಣ್ ಹೆಗಡೆ
ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಲಹೆಗಾರರು
Disclaimer: ಈ ಲೇಖನವು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ನೆಪವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿರಾಶೆ, ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರ ಸ್ವಂತ ಅವಲೋಕನ, ಯೋಚನೆಯ ಲಹರಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Image Disclaimer: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತ್ತು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
