Narendra Modi ಯವರ ಭರವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ‘ಅಚ್ಛೇ ದಿನ್’ ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟ
ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬೆಕೆಟ್ ಅವರ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕ ‘ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಗೋಡೋ’ದಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ‘ಗೋಡೋ’ ಎಂಬ ಅಪರಿಚಿತನಿಗಾಗಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಏಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಗೋಡೋ ಯಾರು, ಆತ ಬಂದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವರ ಬದುಕು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, 2014ರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಅಚ್ಛೇ ದಿನ್’ (ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳು) ಎಂಬ ಭರವಸೆಯು ಬೆಕೆಟ್ ಅವರ ಈ ಕೃತಿಯಂತೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ‘ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿ’ (Existential Crisis) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ 2027ರ ಹೊಸ ಗುರಿಗಳು, ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ವಿಷವರ್ತುಲವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಯುವಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಒಂದು ಸಾಂಘಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಗೋಡೋ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್: ರಾಜಕೀಯ ಭರವಸೆಗಳ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಬೆಕೆಟ್ನ ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರಗಳು ‘ಗೋಡೋ’ ಬಂದರೆ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳು ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತವೆ. ಈ ನಿರಂತರ ಕಾಯುವಿಕೆಯು ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಮರೆಸುವ ಒಂದು ‘ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ’ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ಬಂದರೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ಜನರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವತೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುವ ಅಫೀಮಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಜನತೆ ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಲವು ಭರವಸೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಖಾತೆಗೆ 15 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಗೋಡೋನ ಆಗಮನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆ ಹಣ ಬರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಕಂದಕ ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು.
ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ’ ಭರವಸೆಯು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಗ್ಲಾಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೊಳಚೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ತರುವ ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಭರವಸೆಯಿದ್ದರೂ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. 2022ರ ವೇಳೆಗೆ ರೈತರ ಆದಾಯ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಭರವಸೆಯು ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಎಂದೂ ಈಡೇರದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಂತಹ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಅನುದಾನದ ಯೋಜನೆಗಳು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಭಾರತವನ್ನು 5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಜೇಬಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಗೋಡೋನಂತೆಯೇ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಭಾರತದ ನೂರು ನಗರಗಳನ್ನು ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್’ ಮಾಡುವ ಕನಸು, ಆಧುನಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಬಿತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಹೊಳೆಯುವ ಬೀದಿ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೆನ್ಸಾರ್ಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತೇ ಹೊರತು, ನಗರಗಳ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ, ಗ್ಲಾಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಕಮಾಂಡ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಿರುಕುಗಳು ಇಂದು ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಳಪಿನ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಬಗೆಹರಿಯದ ಒಂದು ಕರಾಳ ನೆರಳಿನಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ರಚಿಸಲಾದ ‘ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪರ್ಪಸ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್’ (SPVs) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮನ್ವಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಆಶಯವನ್ನೇ ಕಡೆಗಣಿಸಿದಂತಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (PPP) ಮೂಲಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕನಸು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋತಿದೆ. ಆಡಳಿತದ ಈ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಟಿಕೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕನು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಕಿಅಂಶವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಜ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಡಂಬರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವಿನ ಸಮರ. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಾಗ, ನಮ್ಮ ನಗರಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್’ ಆಗಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ನೋಟದ ಮೆರುಗು ಪಡೆದಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭವ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಮಾನತೆಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಪ್ರಯೋಗವು ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ; ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಭ್ರಮೆಯು, ಸಮಾಜದ ನಿಜವಾದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.
2027ರ ಹೊಸ ಕನಸುಗಳು: ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗಡುವು
ಈ ನಿರರ್ಥಕ ಭರವಸೆಗಳ ನಂತರ, ಈಗ 2027ರ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ‘ಗೋಡೋ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್’ನ ಮುಂದಿನ ವಿಸ್ತೃತ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಭರವಸೆಗಳು ಈಡೇರದಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ಮರೆಸಲು ಹೊಸ ಗಡುವನ್ನು ನೀಡುವ ತಂತ್ರವಿದು. ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾಯುವ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಭರವಸೆಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು? ಸಾಮಾನ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವುದೇ ಈ 2027ರ ಕನಸಿನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಗುರಿ ಮುಗಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಇನ್ನೊಂದು ದೂರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಜನರಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸಮಯವೇ ಸಿಗದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. 2027ರ ಈ ಭರವಸೆಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ 2030 ಅಥವಾ 2035ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಖಾತ್ರಿ ಏನಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪೇರಿಸಿ ಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಯುವಜನತೆಯ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ನೈಜ ಅರ್ಥ
ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ ಇರಲಿ, ಇತ್ತ ಭಾರತದ ಯುವಜನತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. NEET ನಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಪದವಿ ಪಡೆದರೂ ಸಿಗದ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಸರಮಾಲೆಯು ಯುವಕರನ್ನು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದ ಯುವಕರು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ನಾವು ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ. ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆ ವಿಕಾಸವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ, ಪ್ರತಿ ಬಡವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರೈತನಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಆದಾಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ನೈಜ ವಿಕಾಸ. ಇಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಮೌನ ಅವರನ್ನು ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಬರುವುದೇ ಒಂದು ಪವಾಡದಂತೆ. ಈ ಕಾಯುವಿಕೆಯು ಯುವಕರಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ದೇಶದ ‘ಬ್ರೈನ್ ಡ್ರೈನ್’ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯುವಕರು ತಾವು ಕಟ್ಟಿದ ಕನಸುಗಳು ಭಗ್ನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೂನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹಣದುಬ್ಬರದ ವಿಷವರ್ತುಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯನ ಸಂಕಷ್ಟ
ಯುವಜನತೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ಇಂದು ಅಗ್ಗದ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ, ಕಮ್ಮಿ ಬೆಲೆಯ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಗೋಡೋನಂತೆ ಅಗ್ಗದ ದಿನಗಳು ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಭಯ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪದೇ ಪದೇ ಏರುತ್ತಿರುವ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಬದುಕನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳು ಎಂದಾದರೂ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬಡವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಿರಂತರ ಕಾಯುವಿಕೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಪ್ರೆಷರ್’ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಜನ ತಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮರೆತು, ರಾಜಕೀಯದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವ ಬದಲು, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೀಡುವ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ‘ಲರ್ನ್ಡ್ ಹೆಲ್ಪ್ಲೆಸ್ನೆಸ್’ (Learned Helplessness) ಎಂಬ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿ.
ರಾಜಕೀಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭ್ರಮೆಯ ಆಳ
ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗವೂ ಈ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ವಿಷವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭ್ರಮೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಭರವಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ’ ತಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಜನರು ತಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಬದಲು, ತಾವು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ದಿನಾಂಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬೆಕೆಟ್ ಅವರು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ, ನಾವು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಆ ‘ಗೋಡೋ’ ಎಂದಿಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಅದರಿಂದಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಬಿರುಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಮರೀಚಿಕೆ
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೇವಲ ಸ್ಥೂಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬೇಕು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭರವಸೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಮಧ್ಯೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಭರವಸೆಯ ಮರೀಚಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೋಲು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕವಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ: ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಾಗೋಣ
ಈ ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳು “ನಾವು ಗೋಡೋನನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, “ಗೋಡೋ ಯಾರು?” ಎಂದು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಚ್ಛೇ ದಿನ್ ಎಂದರೆ ಏನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಯಾರು ತರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಬದಲು, ಜನರು ಕೇವಲ ಭರವಸೆಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿ ಕೂತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ನೀಡಿದ ಭರವಸೆಗಳು ಈಡೇರದಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಕಾಯುವಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು. ಯಾವಾಗ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತವೆಯೋ ಆಗಲೇ ಆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
ಹಾಗೆಯೇ, ದೇಶದ ಜನತೆ ಭರವಸೆಗಳಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನೈಜ ವಿಕಾಸ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಛೇ ದಿನ್ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ನೀಡುವ ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಾನತೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಮುಕ್ತ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರಬೇಕು. ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೂ ಇದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬದುಕು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದದ್ದು. ಗೋಡೋ ಎಂದಿಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತಾಗ ಮಾತ್ರ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬದುಕಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಪ್ರತಿಮ ಆಯುಧ. ಭರವಸೆಗಳ ಮರೀಚಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ವಾಸ್ತವದತ್ತ ಸಾಗೋಣ, ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕು ಕಾಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಾರದು. ನಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಾಗ, ಈ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ವಿಷವರ್ತುಲ ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ.
References:
-
ಬೆಕೆಟ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್. ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಗೋಡೋ (Waiting for Godot).
-
ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ, 2014-2026.
-
ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವರದಿಗಳು, 2014-2026.
-
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್: ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅವಲೋಕನ, 2025.
Disclaimer: ಈ ಲೇಖನವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಲೋಕನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಟೀಕೆಯಲ್ಲ. ಲೇಖನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
Image Disclaimer: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ.
