Body Dysmorphic Disorder ಎಂದರೇನು? ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಜೀವನದ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಕಲಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಮೈಂಡ್ ಗೇಮ್
ರಾತ್ರಿಯ ಈ ನಿಶ್ಯಬ್ದದಲ್ಲಿ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಒಮ್ಮೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಿ. ಕನ್ನಡಿಯ ಒಳಗೆ ಕಾಣುವ ಆ ಮುಖ ನಿಮಗೇನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ? ಮೂಗಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುವ ಆ ಸಣ್ಣ ಸುಕ್ಕು, ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗಿನ ಕಪ್ಪು ಕಲೆ, ಅಥವಾ ತಲೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಇಣುಕುತ್ತಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಿಳಿ ಕೂದಲು… ಇದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಿಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? “ನಾನು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಆ ಸಣ್ಣ ಆಲೋಚನೆ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ಇವತ್ತಿನ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಇಡೀ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಕಾಡಿರುವ, ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಒಳಗೊಳಗೇ ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಗೀಳು.
ನಾವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವದ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಸೆ ಇಲ್ಲ; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಜನ್ಮಜಾತ ಒಂಟಿತನ, ತಿರಸ್ಕಾರದ ಭಯ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾವು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ತಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಕೃತ ಹಠ ಅಡಗಿದೆ. ಈ ರಾತ್ರಿಯ ಓದಿಗೆ, ಸೌಂದರ್ಯದ ಆರಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಕೈದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂತರಂಗದ ಕರಾಳ ಜಗತ್ತನ್ನು ಇಂಚಿಂಚಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾ ಹೋಗೋಣ.
ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹಪಾಹಪಿಯ ಹಿಂದಿನ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್
ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಸೌಂದರ್ಯದ ಅತಿಯಾದ ಗೀಳಿನ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ‘ಬಾಡಿ ಡಿಸ್ಮಾರ್ಫಿಕ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್’ (Body Dysmorphic Disorder) ಎಂಬ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ತೊಂದರೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ನ್ಯೂನತೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪಿತ ಲೋಪದೋಷವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾಣಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತು ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ತಾನೇ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಇದು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ‘ಹ್ಯಾಲೊ ಎಫೆಕ್ಟ್’ (Halo Effect) ಎಂಬ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ, ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ, ದಯಾವಂತನೂ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಿಂದ ಇಂತಹ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲವೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಾದಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿತನಾಗದೇ ಹೋದರೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸತ್ತುಹೋಗಬೇಕಾದೀತು ಎಂಬ ಆದಿಮ ಭಯವೇ ಈ ಇಡೀ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಆಟದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ.
ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಸ್ಥಿರತೆ: ಅಪಘಾತ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರ ವಿಮುಖತೆ
ಮನುಷ್ಯ ತಾನು ಸದಾ ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಣೆಬರಹ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪಘಾತ (Accident) ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಡುವ ಭೀಕರ ರೋಗ (Disease) ಮನುಷ್ಯನ ಇಡೀ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಆಘಾತ ಜಗತ್ತಿನ ಮತ್ಯಾವ ನೋವಿಗೂ ಸಮನಲ್ಲ. ನಿನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಸಮಾಜದಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ, ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖವೊಂದು, ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತದ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವಿರೂಪಗೊಂಡಾಗ ಇಡೀ ಸಮಾಜ ಆ ಮುಖದಿಂದ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನರು ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೋಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ದೂರವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಬದಲು ಅಸಹ್ಯ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಅನುಕಂಪ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನದೇ ಕೋಣೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಒಂಟಿತನ ಆತನನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೇ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸುಡುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಡದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಯಾರಿಗೂ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ತೀವ್ರವಾದ ನಿರಾಸೆ ಮತ್ತು ನಾಳೆಯ ಕುರಿತಾದ ಭೀತಿ ಆತನನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ನಿಂತಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಎಷ್ಟು ಕೃತಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಥಪೂರಿತ ಎಂಬುದು ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೇ ಸಾಬೀತಾಗುವುದು.
ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ: ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ — ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ಕರಗಿದ ಪಾಪ್ ರಾಜನ ಅಸ್ಮಿತೆ
ಸೌಂದರ್ಯದ ಹಪಾಹಪಿ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಹಳೆಯ ರೂಪವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಬಲೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರು ತರಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಪಾಪ್ ರಾಜ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ (Michael Jackson).
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಸ್ಟೇಜ್ ಮೇಲೆ ನಿಂತರೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಜೈಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜರ್ಜರಿತನಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಒಂಟಿ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಇದರ ಮೂಲ ಇರುವುದು ಆತನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ. ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಆಫ್ರೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ (ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ) ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವನು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಂದೆ ಜೋ ಜಾಕ್ಸನ್ ಆತನ ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ದೊಡ್ಡ ಮೂಗನ್ನು “ಕುರೂಪಿ” ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹೆತ್ತ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಸಿಕ್ಕ ಈ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತ (Childhood Trauma), ಮೈಕೆಲ್ ಒಳಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮುಖ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ತಾನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗಾಯಕನಾದ ಮೇಲೂ ಆತನಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಆ ಕಪ್ಪು ಹುಡುಗನ ಮುಖವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ಗೀಳಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್, ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಮೂಗಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು (Rhinoplasty), ಗಲ್ಲವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೊರೆ ಹೋದನು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಯಿತು ಎಂದರೆ, ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಗು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿಹೋಗಿ, ಕೃತಕ ಮೂಗನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತು. ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನೋವು ತಡೆಯಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಹತ್ತಾರು ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು, ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತನ್ನ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ತನ್ನದೇ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಲಾಗದೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ಮಾಸ್ಕ್ ಧರಿಸಿ ಬದುಕಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹಪಾಹಪಿಯಲ್ಲ, ಬಾಲ್ಯದ ನೋವಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕೃತಕ ನರಕದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭೀಕರ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ದುರಂತ.
ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವ ಚೆಲ್ಲಿದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿದರೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಈ ಕರಾಳ ಗೀಳಿಗೆ ಬಿದ್ದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉನ್ನತ ಸಮಾಜದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಮುಖ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ‘ಆರ್ಸೆನಿಕ್’ (Arsenic) ಮತ್ತು ಸೀಸವನ್ನು (Lead) ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಕಾರಿ ಪೌಡರ್ಗಳನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ಚರ್ಮವನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೇ ಕೊಳೆಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲದ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸತ್ತುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಪಾದಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿ (Lotus Feet) ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮುರಿದು, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯಲಾಗದ ನರಕಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಸೌಂದರ್ಯದ ಆರಾಧನೆಯ ಆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಆ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಥೀಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸತ್ಯ
ಈ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹಪಾಹಪಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೀಳಲ್ಲ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇವತ್ತಿನ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಮೈಂಡ್ ಗೇಮ್ ಇದೆ. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೊದಲು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡಿ, ಸೌಂದರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರೋಬ್ಲಂ-ಅಜಿಟೇಟ್-ಸಾಲ್ವ್’ ಮಾಡೆಲ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯನ ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿರುವ ಸಹಜ ರಂಧ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂನತೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿ ನಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೀಳರಿಮೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೇ ತಿನ್ನಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಅವರೇ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರೀಮ್ ಅಥವಾ ಸರ್ಜರಿಯನ್ನು ತಂದು ಮಾರಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಒಂದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಫೋಟೋಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ತಾವೆಂದೂ ಸುಂದರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಬಾರ್ಬಿ ಡಾಲ್’ ಗೊಂಬೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ವಿಪರೀತ ತೆಳ್ಳಗಿನ ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸೈಕಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ “ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ” ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದೆ ಅವರು ದೊಡ್ಡವರಾದಾಗ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ಗ್ರಾಹಕರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಣಭೇದದ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಯ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಚರ್ಮ ಬಿಳಿಯಾಗಿಸುವ ಕ್ರೀಮ್ಗಳ ಕರಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿ ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳು
ಇದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇವತ್ತಿನ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (APA) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಶೇಕಡಾ ಎಪ್ಪತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಒಂಟಿತನವಿರುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅವರ ಮುಖವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು ಅವರ ಒಳಗಿನ ಮಾನಸಿಕ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಒಂದು ಸರ್ಜರಿ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತೊಂದು ಸರ್ಜರಿಯ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
ಇಮೇಜ್ ಸೋರ್ಸ್ (Image Source): Photo by Anastasia on Unsplash
ಅದೇ ರೀತಿ, ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಮೆಶ್ ತಮ್ಮ “Beauty Pays” ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕರಾಳ ಸತ್ಯವೊಂದನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೃತಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸೌಂದರ್ಯದ ಗೀಳಿಗೆ ಬೀಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಜಾನಪದ ಪುರಾವೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು (Folklore Evidence)
ನಾವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ಹಪಾಹಪಿ ಇವತ್ತಿನ ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಸ್ನೋ ವೈಟ್’ (Snow White) ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆ ಕ್ರೂರ ರಾಣಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ತನ್ನ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ: “ಓ ಕನ್ನಡಿಯೇ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಿ ಯಾರು?” ಎಂದು. ಆ ಕನ್ನಡಿಗೆ ಆಕೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ. ಯಾವಾಗ ಕನ್ನಡಿಯು ಆಕೆಗಿಂತ ಸ್ನೋ ವೈಟ್ ಸುಂದರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೋ, ಆ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ರಾಣಿಯ ಒಳಗೆ ಕೊಲೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರೂರ ಹಠ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಮರ ಯೌವನಕ್ಕಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಪಾತ್ರಗಳ ಕಥೆಗಳು ನೂರಾರಿವೆ. ಇದು ತೋರಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕನ್ನಡಿಯು ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಲಿಗೆ ಸದಾ ಒಂದು ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ: ಕಳವಳದಿಂದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ಕಡೆಗೆ (The Ultimate Acceptance)
ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನೀವು ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮೂಡುವ ಆಲೋಚನೆ ಏನು? “ಅಯ್ಯೋ, ನನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ವಯಸ್ಸಾಯಿತು, ನನ್ನ ಮುಖದ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕರಗಿತು” ಎನ್ನುವ ಆ ತೀವ್ರವಾದ ಆತಂಕವೇ ಇವತ್ತಿನ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ (Anxiety) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು—ವಯಸ್ಸಾಗುವುದು ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ನಿಯಮ. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಕ್ರೀಮ್ ಹಚ್ಚಿದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಸರ್ಜರಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕಾಲದ ಓಟವನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮುಪ್ಪನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕರಗಿಹೋಗುವ ಕೃತಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ, ಇವತ್ತಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೀಳರಿಮೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದು ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾವು ನಮಗೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ರೋಹ. ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ ಒಂದೇ—ಜಗತ್ತಿನ ಇಡೀ ಪ್ರೀತಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿದ್ದರೂ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಸದೇ ಹೋದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಕ್ಕೂ ನೀವು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಅನುಭವಗಳ, ನಗುವಿನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದ ವಿಜಯದ ಸುಂದರ ಗುರುತುಗಳು. ಅಪಘಾತವಾಗಲಿ, ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಮುಪ್ಪಾಗಲಿ… ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯ ಚರ್ಮದಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ. ಆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಕೃತಕ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಹಾಕಿ, ನಿಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ (Acceptance) ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ನಿಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಮುಪ್ಪನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಈ ರಾತ್ರಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿ!
References / ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು:
-
American Psychological Association (APA): Understanding Body Dysmorphic Disorder and the Psychological Impact of Cosmetic Procedures. (ವರದಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು).
-
Hamermesh, Daniel S. (2011): Beauty Pays: Why Attractive People Are More Successful. Princeton University Press. (ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ತಾರತಮ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥ).
-
Taraborrelli, J. Randy (2009): Michael Jackson: The Magic, The Madness, The Whole Story. (ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಬಾಲ್ಯದ ಆಘಾತ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ).
-
Dove Global Study (2004): The Dove Report: Beyond Stereotypes: Rebuilding the Foundation of Beauty Beliefs. (ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ).
-
Historical Records on Beauty Practices: The History of Arsenic Cosmetics in Victorian Europe and the Foot-Binding Tradition in Ancient China
