Games: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗೇಮಿಂಗ್ ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ

ಗೇಮ್‌ಗಳ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮಗುವಿನ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಮರೆಸುತ್ತಿದೆಯೇ? ಕೊಪ್ಪಳದ ಘಟನೆ ಕೇವಲ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯದ ಗಂಟೆ!

ಕೊಪ್ಪಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ನನ್ನ ಮೈಯಲ್ಲೊಂದು ಜುಮ್ಮೆನಿಸಿತು. ಪೋಷಕರು ಗೇಮ್ ಆಡಬೇಡ ಎಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಮಗನೇ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದನಂತೆ! ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಆಘಾತವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಮಿದುಳು ತಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಮಗನತ್ತ ಓಡಿತು. ನನ್ನ ಮಗನೂ ಗೇಮ್ ಆಡುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಆ ‘ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ’ಯನ್ನು ನಾನು ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಬರೀ ಸಿಟ್ಟಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಅಸಹಾಯಕ ಆಕ್ರೋಶ. ಅಂದು ಕೊಪ್ಪಳದ ಆ ಮಗು ಕೂಡ ಬಹುಶಃ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದಿರಬಹುದೇ? ಈ ಆತಂಕ ನನ್ನನ್ನು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪತ್ನಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಅವನಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಅವನನ್ನು ಗೇಮ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕೋಪವೋ, ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನು ಯಾರೋ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬ ಸಿಟ್ಟೋ ಅಥವಾ ಅವಮಾನವೋ – ಆ ಭಾವನೆಗಳು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಮತ್ತೆ ಗೇಮ್ ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕ್ಷಣದ ಮೌನ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆ. ಆ ಮೌನದ ಹಿಂದೆ ಅವನು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ? ನಾನು ಅವನಿಗೆ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವನ ಆಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದೇನೆಯೋ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ದಿನವಿಡೀ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇಂದಿನ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ‘ವೆರಿಯಬಲ್ ರಿವಾರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್’ (Variable Reward System) ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ, ನೀವು ಜೂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಭರವಸೆ ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ಗೆಲುವು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಡೋಪಮೈನ್’ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬಿ.ಎಫ್. ಸ್ಕಿನರ್ (B.F. Skinner) ಅವರ ‘ಆಪರೇಂಟ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್’ (Operant Conditioning) ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರೆ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತ್ವರಿತ ಅಂಕಗಳು, ವರ್ಚುವಲ್ ಪದಕಗಳು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮಿದುಳನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಸಮ್ಮೋಹನ’ಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಾವು ಗೇಮ್ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಡೋಪಮೈನ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಬರುತ್ತೇವೆ, ಆಗ ಮಗು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ ನೋಡುವ ಕೋಪ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮೇಲಲ್ಲ, ತನ್ನ ಸುಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ.

ಬ್ಲೂ ವೇಲ್‌ನಿಂದ ಇಂದಿನ ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್’ ವರೆಗೆ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ‘ಬ್ಲೂ ವೇಲ್’ ಅಂತಹ ಆಟಗಳು ಸುದ್ದಿಯಾದಾಗ, ಅದು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ‘ಅದೃಶ್ಯ’ ವ್ಯಸನಗಳು. ಡಾ. ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಯಂಗ್ (Dr. Kimberly Young), ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವ್ಯಸನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರು ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ವ್ಯಸನವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ‘ಸೋಷಿಯಲ್ ಐಸೋಲೇಶನ್’ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಎಲ್ಲೋ ದೂರದ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಮಗನ ಆ ತೀವ್ರವಾದ ಮೌನ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ವೇಗ, ಅವನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ. ಅವನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಹೆದರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನ ಆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ನಿಯಮಗಳು ಅವನ ಮಿದುಳನ್ನು ಅಷ್ಟು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ.

ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗೇಮಿಂಗ್ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೇ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕೆಲವು ಆಟಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ. ಈ ಆಟಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

1. ಬ್ಯಾಟಲ್ ರಾಯಲ್ ಮಾದರಿ: BGMI (ಹಳೆಯ ಪಬ್‌ಜಿ) ಮತ್ತು ಫ್ರೀ ಫೈರ್ (Free Fire)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಬ್ಯಾಟಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (BGMI) ಮತ್ತು ‘ಫ್ರೀ ಫೈರ್’ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

• ಪಬ್‌ಜಿ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಮರುಪ್ರವೇಶ: ಮೂಲತಃ ‘ಪಬ್‌ಜಿ ಮೊಬೈಲ್’ (PUBG Mobile) ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 2020ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ, ನಂತರ ಆ ಆಟದ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ‘BGMI’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು.

• ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಣಾಮ: ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇವು ‘ಫ್ರೀ-ಟು-ಪ್ಲೇ’ (Free-to-Play) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ (Empathy) ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಆಡುವುದರಿಂದ, ಮಗು ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

2. ರಾಬ್ಲಾಕ್ಸ್ (Roblox): ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅಸುರಕ್ಷತೆ

ಅನೇಕ ಪೋಷಕರು ‘ರಾಬ್ಲಾಕ್ಸ್’ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ, ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆದರಿಕೆ: ಇಲ್ಲಿರುವ ‘ಗೇಮ್ ಚಾಟ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಲ್ಲ; ಅಪರಿಚಿತರು ಇಲ್ಲಿ ‘ಗೇಮರ್’ಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಗ್ರೂಮಿಂಗ್’ (Grooming) ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದಂಧೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಗೇಮಿಂಗ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

3. ಅಸಂಘಟಿತ ಚಾಲೆಂಜ್-ಆಧಾರಿತ ಆಟಗಳು: ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನ ನೆರಳು

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಾದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ‘ಚಾಲೆಂಜ್ ಆಧಾರಿತ’ ಗೇಮ್‌ಗಳು ನೇರವಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಆ್ಯಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ.

• ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಲೆ: ಇವು ಕೇವಲ ಆಟಗಳಲ್ಲ, ಇವು ‘ಫಿಶಿಂಗ್’ (Phishing) ಮಾದರಿಯ ಹಗರಣಗಳು. ಇವು ಮಗುವಿನ ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವರನ್ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಅನಾಹುತಗಳ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದ್ದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆ್ಯಪ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಮಗು ಎಂತಹ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಗೃತಿ’ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಇರಲೇಬೇಕು.

ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಗೇಮಿಂಗ್ ಪ್ರಪಂಚಗಳು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ಅವರನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇಂತಹ ಕರಾಳ ಆಟಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪೋಷಕರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು.

ಜನಪದ ಆಟಗಳ ಕಣ್ಮರೆ: ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾಠದ ಕೊರತೆ

ನಮ್ಮ ಜನಪದ ಆಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಬಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಅಡಗು-ಬಾಚು, ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ‘ಸೋಲು’ ಮತ್ತು ‘ಅಪಮಾನ’ಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪಾಠಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತಾಗ, ನಾವು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೈಕುಲುಕಿ ಮತ್ತೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಟದಲ್ಲಿ ‘ರೀಸ್ಟಾರ್ಟ್’ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಪ್ರಯತ್ನವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು? ‘ಗೇಮಿಂಗ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಎಂದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನ’. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಅಂಕಗಳಿಕೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ – ಇಲ್ಲಿ ಸೋತರೆ ಮರುಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು. ಗೇಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡ ಮಗುವಿಗೆ ಈ ತಾಳ್ಮೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ತನ್ನ ಆಟದಲ್ಲಿನ ‘ಪವರ್’ ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಇಂದು ಆ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಎಂಬ ಭಯ ನನಗಿದೆ.

ಪೋಷಕರಾಗಿ ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬದಲಾವಣೆ

ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದು ನಾವು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳು ಏಕಾಂಗಿಗಳು. ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಇಬ್ಬರೂ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಮಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಮೊಬೈಲ್ ಒಂದು ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಶಬ್ದ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಗೆಲುವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಳೆಯುವುದು ಎಂದರೆ, ಅವರ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

• ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ: ‘ಮೊಬೈಲ್ ಇಡು’ ಎನ್ನುವ ಬದಲು, ‘ನೀನು ಏನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ, ನನಗೂ ತೋರಿಸು’ ಎಂದು ಕೇಳಿ. ಆಟದಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅವನಿಗೆ ನೀವು ಶತ್ರುವಲ್ಲ, ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತೀರಿ.

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಇಂದು ಮಗುವಿನ ಗೇಮಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆತನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಗಮನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತ ಏಕೆ ಗೇಮ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ (ಏಕಾಂಗಿತನವಾ? ಶಾಲೆಯ ಒತ್ತಡವಾ? ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪ್ರಭಾವವೇ?) ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿ.

• ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಷ್ಟಿ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿಟಾಕ್ಸ್ (Digital Detox) ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ. ಕೇವಲ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲ, ನೀವು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕೂಡ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಬಾರದು. ನಾವು ಅವರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಲ್ಲ, ಅವರ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು. ಕೊಪ್ಪಳದ ಘಟನೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮಗು ಗೇಮ್ ಆಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬದಲು, ಮೃದುವಾಗಿ ಅವನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು, “ನಿನಗೆ ಏನು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡೋಣ.

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ನಾನು, ಇದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಉಪದೇಶವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಭರವಸೆ ಎಂದು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಮಗನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಆ ಮೌನ ಮತ್ತು ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಅವನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗುವ ಬದಲು ಅವನ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗಿ, ಇಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೌನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ; ಆ ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯ. ನಾವು ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೇ ಹೇಳುವುದು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿ.

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ನೀವು ಗಮನಿಸಿದ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.

Disclaimer: ಈ ಲೇಖನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೇಖಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ತೀವ್ರತರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.

Image Disclaimer: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಓದುಗರ ಆಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವು ಆಯಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್/ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ (Unsplash) ಸೇರಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ.