Human Behavior: ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ನಿಗೂಢ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಯುದ್ಧ

ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಮಯಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾತ್ವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಒಂದು ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿದಾಗ ಜಗತ್ತು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ತಕ್ಷಣವೇ ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ‘ರಾಕ್ಷಸ’ ಎಂದು ಕರೆದು ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಆತನೊಳಗಿದ್ದ ಆ ಕರಾಳ ಮುಖ ಅಷ್ಟು ದಿನ ಎಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು? ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಒಳಗೂ ಅಂತಹದೊಂದು ಅದೃಶ್ಯ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೋಣೆ ಇದೆಯೇ? ಮನುಷ್ಯ ಮೂಲತಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಕ್ರೂರಿಯೇ ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ಆತನನ್ನು ಕ್ರೂರಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಬೈಬಲ್ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ, ಸುಂದರ ದೇವದೂತನಾಗಿದ್ದ ಲೂಸಿಫರ್, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಭರದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಎದುರು ನಿಂತು ನರಕದ ರಾಜನಾದ, ಅಂದರೆ ಸೈತಾನನಾಗಿ ಬದಲಾದ. ದೇವದೂತನಾಗಿದ್ದ ಲೂಸಿಫರ್ ಸೈತಾನನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಈ ನಿಗೂಢ ಸೈಕಾಲಜಿಯನ್ನೇ ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ‘ದಿ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರು ಕೆಟ್ಟವರಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಈ ರಹಸ್ಯದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಭಯಾನಕ ಶಕ್ತಿ.

ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ಸಿದ್ಧಾಂತ

ಖ್ಯಾತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಫಿಲಿಪ್ ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ತಮ್ಮ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು:

“ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು, ಮರುಳುಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಹ ‘ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ’ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅವರು ಒಳಗಾದಾಗ, ಅವರು ತರ್ಕಹೀನ, ಮೂರ್ಖತನದ, ಸ್ವಯಂ-ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.” — ಫಿಲಿಪ್ ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ, ದಿ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್: ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಹೌ ಗುಡ್ ಪೀಪಲ್ ಟರ್ನ್ ಈವಿಲ್

ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತ ದೇಹಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಥೆ ವಿಭಿನ್ನವೇ. Image Courtesy: PrisonExp.org GallerySource: https://www.prisonexp.org/gallery
ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತ ದೇಹಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಥೆ ವಿಭಿನ್ನವೇ. Image Courtesy: PrisonExp.org Gallery. Source: https://www.prisonexp.org/gallery (Used for Editorial Reference Only)

ಮನುಷ್ಯನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆತನ ಸ್ವಭಾವ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತ ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಎಂದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಭೀಕರ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಸಭ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನ್ನ ನೈತಿಕತೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಕಳಚಿ ಘೋರ ರಾಕ್ಷಸನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.

ಜೈಲಿನ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ

ಇದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ‘ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಿಸನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್’ ಇಂದಿಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಕೈದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದರ್ಧ ಜನರನ್ನು ಜೈಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನಾಗಿ (ಗಾರ್ಡ್ಸ್) ಕೃತಕ ಜೈಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದ ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಕೈದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮದೇ ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಸೇಬಿನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ, ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಜಿಂಬಾರ್ಡೋ ಅವರ ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು.

ಹಾಗಾದರೆ, ಮನುಷ್ಯ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕ್ರೂರಿಯಾಗಲು ಆತನ ಒಳಗಿನ ಮೂಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಾರಣವೇ ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾರಣವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ರಚನೆ ಎರಡರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಕಾಸವಾದದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಆದಿಮಾನವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಕಾಲಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸಿಗೂ ಬೀಗ ಹಾಕುತ್ತದೆ. Image Courtesy: PrisonExp.org GallerySource: https://www.prisonexp.org/gallery (Used for Editorial Reference Only)
ಕಾಲಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸಿಗೂ ಬೀಗ ಹಾಕುತ್ತದೆ. Image Courtesy: PrisonExp.org Gallery. Source: https://www.prisonexp.org/gallery (Used for Editorial Reference Only)

ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಶತ್ರು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವು ಕಾಯ್ದೆ-ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ಕ್ರೂರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಹಾಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಮಾಜವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೆಲವು ವಿಷಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ಹಪಾಹಪಿ, ಗುಂಪು ಮಾನಸಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಭಯವಿಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾದಾಗ, ಆ ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಆ ಹಳೆಯ ಆದಿಮ ಕ್ರೂರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಗುಂಪು ಹಲ್ಲೆಗಳು

ನಮ್ಮದೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಸತ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ‘ಗುಂಪು ಹಲ್ಲೆ’ ಅಥವಾ ‘ಮಾಬ್ ಲಿಂಚಿಂಗ್’ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಭಾರತದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಮಕ್ಕಳ ಕಳ್ಳರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ವದಂತಿ ಹರಡಿದಾಗ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಘಟನೆಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೋ ಇಂತಹ ವದಂತಿ ನಂಬಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರಪರಾಧಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನೋ ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತರನ್ನೋ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿವೆ.

ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನ್ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಕನೋ, ವ್ಯಾಪಾರಿಯೋ ಅಥವಾ ಸಭ್ಯ ನಾಗರಿಕನೋ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಜ್ಜನನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಆ ಇಡೀ ಗುಂಪಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ನಾನು’ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲವಾಗಿ ‘ನಾವು’ ಎಂಬ ಅನಾಮಧೇಯ ಶಕ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯೂ ಬರದಂತೆ, ಸನ್ನಿವೇಶವು ಆ ಸಭ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೂರ ಹಂತಕನನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ.

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ

ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನಾವು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಕನಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಯೋ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತನ ಉದ್ದೇಶ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಜಾಲ, ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಜನರನ್ನು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ ಆತನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಗೋಡೆಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಗೌರವವೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. Image Courtesy: PrisonExp.org GallerySource: https://www.prisonexp.org/gallery (Used for Editorial Reference Only)
ಗೋಡೆಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಗೌರವವೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. Image Courtesy: PrisonExp.org Gallery. Source: https://www.prisonexp.org/gallery (Used for Editorial Reference Only)

ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗುವ ಕೆಲವು ‘ಲಾಕಪ್ ಡೆತ್’ (Lock-up deaths) ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಧ ಒಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂರನೇ ದರ್ಜೆಯ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವಾಗ, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಮರೆತು ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ತಾನೂ ಅದೇ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರೂರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸನ್ನಿವೇಶ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಯುವಕ ಲಾಕಪ್ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಬಡವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತನ ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆತ ಸಿಲುಕಿದ ‘ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೀಡಿದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧಿಕಾರ ಆತನನ್ನು ಲೂಸಿಫರ್‌ನಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರಾಳತೆ

ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ದಾರ್ಶನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸತ್ಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟವರು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೂ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯ ಮಿಶ್ರಣ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಒಳಿತು ಮತ್ತು ಕೆಡುಕಿನ ನಡುವಿನ ಗೆರೆ ಎಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಅದನ್ನು ದಾಟಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶದ ತಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಲು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಆ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಾನು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಆತನೊಳಗಿನ ಕರಾಳ ಮುಖ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಯುಗದಲ್ಲೂ ನಾವು ಈ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು, ತಮಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು, ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕಾರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿರುವ ಇವರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಆ ಅನಾಮಧೇಯ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಕ್ರೂರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ತಂದೊಡ್ಡಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಗಿದೆ.

ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯ

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಲೂಸಿಫರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ನಾವು ಕೇವಲ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆತನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರು ಕೆಟ್ಟವರಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನೈತಿಕತೆಯ ಭಾಷಣ ಬಿಗಿದರೆ ಸಾಲದು; ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗದಂತೆ, ಆತ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಲೂಸಿಫರ್ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

Book References:

  • ಪುಸ್ತಕ: The Indian Psyche

    ಲೇಖಕರು: ಸುಧೀರ್ ಕಕ್ಕರ್ (Sudhir Kakar)

    ವಿವರಣೆ: ಭಾರತೀಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ, ಗುಂಪು ಮಾನಸಿಕತೆ (Mob Mentality) ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಗುಂಪು ಹಲ್ಲೆಗಳ ಸೈಕಾಲಜಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

  • ಪುಸ್ತಕ: Internal Security: Challenges in India

    ಲೇಖಕರು: ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ (Ashok Kumar, IPS)

    ವಿವರಣೆ: ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವಾಲುಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ‘ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ’ ಪ್ಯಾರಾಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

  • ಪುಸ್ತಕ: Annihilation of Caste

    ಲೇಖಕರು: ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (Dr. B. R. Ambedkar)

    ವಿವರಣೆ: ಸಮಾಜದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರವು ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿ, ಆತನಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ತಾರತಮ್ಯದ ಭಾವನೆ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

Disclaimer: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೇಖನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಓದುಗರಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಥನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ. The images used in this article are for representational and illustrative purposes only.

Leave a Comment

Comments

No comments yet. Why don’t you start the discussion?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *